tonen en intervallen

Als je met een vinger van links naar rechts langs de toetsen gaat en je slaat alle toetsen, witte en zwarte, na elkaar aan zoals ze naast elkaar liggen, dan hoor je telkens dezelfde afstand tussen twee opeenvolgende tonen.
Die afstand heet halve toonsafstand of halve toon.
De naamgeving van de tonen gaat uit van 7 stamtonen(a,b,c,d,e,f,g) die vervangen kunnen worden door tonen een halve toonsafstand lager (as,bes,ces etc.) of hoger (ais,bis,cis etc.).
De afstand van een toon met letter a (a, as,ais)naar een toon met letter b (b,bes,bis) heet een secunde. Dus a-b, a-bes, as-bes, as-b, ais-b zijn allemaal secundes.

In het algemeen :
van een letter naar de volgende letter heet een secunde
voorbeelden: bes-c, bis-cis, f-ges, g-a, g-ais etc.
van een letter naar de derde letter heet een terts
voorbeelden: a-c, b-dis, f-as, gis-b, zelfs gis-bes.
de naam van een interval is dus gekoppeld aan de naam van de noten:
as-b is een secunde, maar gis-b is een terts.
van een letter naar de vierde letter heet een kwart.
van een letter naar de vijfde letter heet een kwint.
van een letter naar de zesde letter heet een sext.
van een letter naar de zevende letter heet een septime.
van een letter naar de achtste letter heet een oktaaf.
zo verder none, decime, undecime, duodecime.

Niet alle secundes zijn even groot: ges-ais > ges-a > g-a > g-as .
De meest voorkomende intervalsnamen zijn:
kleine secunde: b-c, c-des, dis-e, etc. toetsen naast elkaar
grote secunde: c-d, des-es, e-fis, fis-gis.1 toets ertussen
kleine terts: a-c, c-es, dis-fis, es-ges. 2 toetsen ertussen
grote terts: c-e, d-fis, es-g, ges-bes. 3 toetsen ertussen
(reine) kwart: c- f, es-as, fis-b etc.2 kleiner dan kwint
overmatige kwart: f-b, c-fis, es-a etc. 1 kleiner dan kwint
verminderde kwint: b-f, c-ges, dis-a.
zelfde afstand als overmatige kwart, andere naam
(reine) kwint: c-g, es-bes, dis-ais, b-fis etc.
kleine sext: b-g, c-as, fis-d etc. 1 groter dan kwint
grote sext: c-a, b-gis, ges-es etc. 2 groter dan kwint
kleine septime: b-a, c-bes, dis-cis. 2 kleiner dan oktaaf
grote septime: c-b,des-c, d-cis. 1 kleiner dan oktaaf
oktaaf

Verder intervalnamen:
kleine none: oktaaf + kleine secunde,
grote none: oktaaf + grote secunde
kleine/grote decime: oktaaf + kleine/grote terts
undecime: oktaaf + kwart. duodecime/tredecime: oktaaf + kwint/sext
verminderd = kleiner dan klein, bijvoorbeeld:
verminderde septime: b-as of c-beses, verminderde terts: gis-bes
overmatig = groter dan groot, bijvoorbeeld overmatige kwint: c-gis

akkoorden en akkoordsymbolen

drieklanken

Een drieklank bestaat uit grondtoon, terts en kwint .
grondtoon: de noot waar de drieklank naar heet
terts: een noot een terts boven de grondtoon en/of 1 of meer oktaven daarboven of onder
kwint: een noot een kwint boven de grondtoon en/of oktaven daarboven of onder
een majeur drieklank bestaat uit grondtoon, grote terts en reine kwint.
voorbeeld.: C (CMaj) bestaat uit c, e en g. Es bestaat uit es, g en bes
In veel bladmuziek, in ieder geval in alle engelstalige, wordt de naam van de grondtoon zo nodig aangegeven met kruisen en mollen.
Op deze pagina wordt een kruis aangegeven door # (F# is Fis), een mol door b (Bb is Bes)
De majeur drieklank op es (e flat) wordt dus aangegeven met Eb , die op fis (f sharp) met F# . een mineur drieklank bestaat uit grondtoon, kleine terts en reine kwint.
voorbeeld: C- (Cmin,Cm,c) bestaat uit c, es en g; Es- bestaat uit es, ges en bes.
een verminderde drieklank bestaat uit grondtoon, kleine terts en verminderde kwint.
voorbeeld: Co (Cverm,Cdim,Cm5) bestaat uit c , es en ges.
een overmatige drieklank bestaat uit
grondtoon, grote terts en overmatige kwint
voorbeeld: C+ (Coverm,Caugm,C+5,C#5) bestaat uit c , e en gis .
een hardverminderde drieklank bestaat uit
grondtoon, grote terts en verminderde kwint
voorbeeld: Cb5(Cmajb5) bestaat uit c , e en ges .

septime-akkoorden

Een septime-akkoord bestaat uit een drieklank + een septime (op de grondtoon)
een groot septime-akkoord bestaat uit majeur drieklank + grote septime
voorbeeld: CMaj7 (CM7) bestaat uit c, e, g en b .
een dominant septime-akkoord bestaat uit majeur drieklank + kleine septime
voorbeeld: C7 (Cx7) bestaat uit c, e g en bes .
een klein septime-akkoord bestaat uit mineur drieklank + kleine septime
voorbeeld: C-7 (Cmin7, Cm7) bestaat uit c, es, g en bes .
een klein-groot septime-akkoord bestaat uit mineur drieklank + grote septime
voorbeeld: CminMaj7 (CminM7, C-+7) bestaat uit c, es, g en b .
een verminderd septime-akkoord bestaat uit verminderde drieklank + verminderde septime
voorbeeld: Co7 (Cdim7) bestaat uit C, es, ges en beses(a) .
een halfverminderd septime-akkoord bestaat uit verminderde drieklank + kleine septime
voorbeeld: C-7b5 (Cm7b5, Cm7-5 etc.) bestaat uit c, es, ges en bes .
een overmatig dominant septime-akkoord bestaat uit overmatige drieklank + kleine septime
voorbeeld: C+7 (C7augm,C7+,C7+5,C7#5) bestaat uit c, e, gis en bes .
een overmatig septime-akkoord bestaat uit overmatige drieklank + grote septime
voorbeeld: CM7+5 bestaat uit C, e, gis en b.

voorhoudingsakkoorden

in een voorhoudingsakkoord (sus-akkoord) is de terts vervangen door een kwart of grote secunde (op de grondtoon)
voorbeelden: Csus (Csus4) bestaat uit C, f en g ;
Csus2 bestaat uit c, d en g
Csus2,4 bestaat uit c, d, f en g
Csus7 bestaat uit c, f, g en bes

toevoegingen

aan alle akkoorden kunnen noten worden toegevoegd
voorbeeld: C7b9 (C7b9, C7,b9, C7addb9) bestaat uit C, e, g, bes en des .
mogelijke toevoegingen:
6 grote sext
9 grote none, b9 kleine none, #9 overmatige none
b10 kleine terts
11 kwart (undecime)
#11 overmatige kwart
13 grote sext (toevoeging aan dominant septime-akkoord)
b13 kleine sext (toevoeging aan dominant septime-akkoord)

slash chords

(nederlandse benaming mij niet bekend)
door middel van een schuine streep / (slash) kun je aangeven welke toon je als laagste toon ('in de bas') wilt hebben.
zo betekent C/E : majeur drieklank van C met de e in de bas.
we kunnen echter ook tonen in de bas aangeven die niet tot het akkoord behoren.zo kunnen complexe samenklanken ontstaan.
voorbeeld: C/D =Dsus7,9 (immers Dsus bestaat uit d,a en g, Dsus7,9 uit d,a en g,c en e, oftewel uit d,a en C (drieklank))

afkortingen

C9 = C7,9
C13 = C7,9,13